TCMB’nin bu konuda bir hazırladığı tarihçeyi okudum. Önemli gördüğüm yerleri sizinle paylaşacağım arkadaşlar.
Dünyada ilk kağıt parayı bulan millet Çinliler. Kağıt paradan önce MÖ 118’li yılda Çin’de deri para dahi kullanılmıştır. Şu bir gerçek ki bugün ki teknolojiler konusunda Çin çok önemli bir tarih ülkesidir. Kağıt para ise yine Çin’de MS 806 yılında kullanılmaya başlanmıştır.
Aslında şimdi araya girip bir o dönemi düşünürsek ne kadar büyük bir risk aldıklarını daha iyi anlayabiliriz. O dönem para metal olarak kullanılan bir maddeydi. Para bulamayanlar ise takas yöntemiyle değişimi sağlıyordu. Bir anda kağıt paraya geçmek sanırım ülke için büyük ve köklü bir değişim olmalıydı. Buna alışmaları zor olmuş olmalı. Ülke için ise çok kolay bir yöntem. Eminim o dönemde Çin’i çok rahatlatmış bir yenilik olmalı bu. Halkı buna alıştırmak zor olmuştur ama başardıklarını düşünüyorum.
![](https://ip.bitcointalk.org/?u=https%3A%2F%2Fi.ibb.co%2F0c6zGrT%2FIMG-2884.jpg&t=665&c=6fZqEpXA1lSTSw)
Ming hanedanlığı zamanında bir kağıt para
Resim Kaynağı : https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/paranin-icadiKâğıt parayı Avrupa kıtasına tanıtan kişi ise İtalyan gezgin Marco Polo oldu. 1200’lü yılların sonunda ünlü ticaret güzergâhı İpek Yolu üzerindeki Çini ziyaret eden Marco Polo, dut ağacının kabuğundan yapılan kâğıt paranın nasıl üretildiğini ve kullanıldığını Marco Polo’nun Geziler Kitabı’nda anlattı. Bunun üzerine Avrupalılar bir çeşit para işlevi gören yazılı senetler kullanmaya başladı. Zaman içinde elle hazırlanan bu senetler yerini kâğıt paralara bıraktı. Avrupa’daki ilk kâğıt para 1661 yılında İsveç’te basıldı. Ardından kâğıt para kullanımı tüm kıtada hızla yayıldı.
Osmanlı’da ise Kağıt para 1840 yılında Abdülmecit tarafından basılan Kaime ile banknotlara giriş yapılmış. Aslında tam olarak para sayılmasa da hazine bonosu şeklinde ilk önce işleme girmiş kağıt paralar.
Cumhuriyet dönemi kağıt paralar İlk Türkiye cumhuriyeti yapımı kağıt paralar E1 grubu banknotlardı. Bunlar da ;
1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 liralık kağıt banknotlardı. Bunu çıkarmak 9 aylık çalışmayla o dönemki maliye bakanı Abdülhalik Renda ile gerçekleşmiştir. Basımı ise bir İngiliz firması olan Thomas De La Rue yapmıştır. Bu banknotlarda metinler eski yazı Türkçe, küpür değerleri ise Fransızca olmuştu çünkü daha henüz harf devrimi tamamlanmamıştı.
Daha sonra 1930 yılında TCMB kurulunca E2 grubu banknotlara geçiş yapıldı. Yeni banknotlar Latin alfabesiyle yazılmıştır. Banknotlar ise şöyle :
50 kuruş, 1, 2.5, 5, 10, 50, 100, 500, 1000 lira şeklindeydi. 50 kuruşluk banknotlar Almanya’da, diğerleri İngiltere’de basılıyordu.
E3 grubu banknotlar :
Tamami İnönü portreli olarak bastırılmış, Almanya ve Amerika’da bastırılmıştır. 1942-47 yılları arasında dolaşımda olmuştur.
E4 grubu banknotlar : tamamı İnönü portreli 10 ve 100 lira banknot şeklinde 47-48 yıllarında ABD’ye bastırılmıştır.
E5 grubu banknotlar : 51-71 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır. 2.5, 5, 10, 50, 100, 500, 1000 liralık küpürler olarak bastırılmış. 1958 de kurulan ilk banknot matbaası da bu dönemde para çıkarmıştır. Bizim bastığımız ilk para 100 liralık banknottur. Yani 23-58 arası hep yabancı ülkelere para bastırmışız. Ne kadar garip değil mi?
E6 grubu banknotlar : 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 liralık banknotlar olarak 66-83 yılları arasında üretilmiştir.
E7 grubu banknotlar ( binlikler) : Artık ekonomik olarak büyük bir sıkıntıya girdiğimizin kanıtı bu banknotlar olmuş. 1979 yılında basılmaya başlanan paralar ile paralarımızın üzerindeki sıfırlar arttırılmıştır :
10, 100, 500, 1000, 5000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 250.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000, 20.000.000 Türk lirası basılmaya başlanmıştır.
E8 grubu banknotlar ise : 1, 5, 10, 20, 50, 100 YTL şeklinde olmuştur.
E9 grubu banknotlar : günümüz paraları şu anda 5, 10, 20, 50, 100, 200 tl olarak işleme girmiştir.
Artık yeni banknotların zamanı gelmiştir. Bana göre seçimden sonra 500 liralık banknotlar üretimi başlayacaktır.
Yazı kaynakları :
https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/paranin-icadihttps://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/d189b219-fe71-40bf-9754-6a5f7d0a65eb/KagitParaTarihce.pdf?MOD=AJPERES#:~:text=Tarihi%20kayıtlara%20göre%2C%20M.Ö,yine%20Çin'de%20ortaya%20çıkmıştır.