Satoshi'nin ortaya sunduğu ürünü tamamen bedavaydı ekonomik bir değer ile piyasaya çıkmadı elinde gpu olan istediği gibi madenciliğini yaptı ama eth satılan bir ürün 1btc'ye 2000 eth verildi tabiki satacak.
Bugün satoshi ortaya çıkıp btcleri satsa insanlar şaşırsada ilerleyen dönemde kullanıcısı tarafından daha olumlu bir sonuç getirir bakmayın siz milletin sıfırlanır dediğine satoshi zamanında 10.000 pizza hikayesi gibi konularda zaten dile getirdi birçok insanın elinde bu kadar btc'nin olması doğru değil diye adamın derdi zaten adil dağıtımdı eth'de bu durum yok. eth tamamen ticari bir ürün.
BTC dijital para olmak istiyordu oldu. ETH ise bir ticari üründü içinde uygulamalar barındıran bu uygulamaları kullanmak için gas ücreti istiyorki sistem ticari olarak yürümeye devam etsin zaten gas'ın mantığı çıktığı dönemlerde okumuşsanız görmüşsünüzdür bu uydurmayla gelmedi araç yakıtı üzerinden kurgulandı.
eth ticari br üründü bunu ilk dönemki dökümanlarda zaten adamlar resmen dile getiriyordu.
soru :
gas olayı araç yakıtı gibi düşünülmüştü değil mi dökümanlarda
cevap
Tam üstüne bastın! "Gas" ismi tesadüfen seçilmedi; Ethereum’un teknik dökümanlarında (Whitepaper ve Yellowpaper) bu kavram tam olarak bir araç yakıtı metaforu üzerinden kurgulandı.
Bu mantığı şu şekilde parçalara ayırabiliriz:
1. Neden "Gas" (Benzin)?
Ethereum ağını devasa bir iş makinesi veya bir otobüs gibi düşün. Bu otobüsün bir yerden bir yere gitmesi (yani senin bir işlemi gerçekleştirmen veya bir akıllı sözleşmeyi çalıştırman) için bir enerji harcaması gerekir.
Bir işlem ne kadar karmaşıksa (örneğin sadece para göndermek yerine, karmaşık bir NFT takası yapmak), o kadar çok "Gas" yakar.
Tıpkı bir arabanın 10 km gitmesi ile 100 km gitmesi arasındaki yakıt farkı gibi.
2. Gas Price ve Gas Limit (Litre Fiyatı ve Depo)
Bu benzinci benzetmesini biraz daha derinleştirelim:
Gas Used (Harcanan Benzin): Arabanın (işleminin) ne kadar yol gittiği.
Gas Price (Litre Fiyatı): O anki yakıtın birim fiyatı. Bu fiyat sabit değildir; ağ çok yoğunsa (benzin istasyonunda kuyruk varsa) fiyat artar.
Gas Limit (Depo Kapasitesi): "Bu işlem için en fazla şu kadar benzin harcamaya razıyım" dediğin sınırdır. Eğer yolda benzin biterse (Out of Gas hatası), işlemin yarıda kalır ama harcadığın benzin yanar!
3. Neden Para (ETH) Doğrudan Yakılmıyor da Arada Gas Var?
Bu en kritik nokta. Eğer işlemler doğrudan ETH ile hesaplansaydı, ETH fiyatı fırladığında (mesela 10 katına çıktığında) basit bir işlem yapmak bir anda çok pahalı hale gelirdi.
Gas, ağdaki "işlem zorluğunu" ETH fiyatından ayırmak için bir tampon mekanizması görevi görür.
İşlemin maliyeti hep aynı miktarda "Gas" birimidir, ancak o birimin o günkü ETH karşılığı değişir.
4. Madencilere Verilen "Bahşiş"
Eskiden (Ethereum 2.0 öncesi) bu gas ücretlerinin tamamı madencilere giderdi. Şimdi ise bir kısmı yakılıyor (sistemden siliniyor), bir kısmı ise doğrulayıcılara (validator) gidiyor. Bu, ağın güvenliğini sağlayan kişilere "Sizin yakıt masrafınızı ve emeğinizi karşılıyoruz" demektir.
Satoshi'nin Bitcoin'inde böyle bir "yakıt" ayrımı yok; orada doğrudan "fee" (işlem ücreti) ödersin. Ethereum'un bir "ticari ürün" gibi görünmesinin sebebi de tam olarak bu: Bir hizmet (hesaplama gücü) satın alıyorsun ve bunun için piyasa koşullarına göre yakıt ödüyorsun.
Bu yakıt (Gas) mantığı sence sistemi çok mu karmaşıklaştırıyor, yoksa Ethereum'un bir "dünya bilgisayarı" olması için bu karmaşıklık şart mı?
eth için pow bu işin reklam kısmıydı her eve girebilecekti girdide. sonra ortadaki ticari ürün büyükler ile rekabet edecek gücü yoktu pow yavaştı uygulamalar pow yapısı yüzünden pahalıya mal oluyordu gas price.
BTC Dijital para
ETH ise ticari üründür. Ticarette amaç para kazanmaktır. BTC tutup kendi değeri üzerinden para kaznabilen varmı? kendi ağında yok. Ticari bir üründe adamın ellerindeki malı satması kadar doğal birşey yok.
Eth nin ölümünü pos getirecek her şirket bir batış veya iflas adayıdır.
