Regresif Vergi Modeli

[Wake Up]

Arkadaşlar, herkese selamlar. Bugün Ekonomi kısmında ülkemizde uygulanan ve genellikle kayıt dışı ekonomiyi önlemek veya bizdeki gibi vergiyi tabana yayıp daha garantici vergi sistemi uygulamak isteyen ülkelerin uyguladığı bir ekonomik sistemi konuşacağız : Regresif Vergi

Peki Ama Regresif Vergi Nedir?

Regresif vergi, vergi etkisi herkese eşit görünse de, herkesten eşit vergi almayan, daha doğrusu gelire göre değil, tek bir fiyata göre vergi alan sistemdir. Burada vergiler genellikle tüketim ve yan ödemeler ile daha da artış gösterir. Bir örnek verecek olursak :



Mary’nin geliri 300$, Julie’nin geliri 1500$ olsun. Bir alışveriş esnasında her ikisinin de 100$’lık bir market harcamasında 6$ vergi ödediğini baz alalım. Yüzdesel olarak Julie kazancına göre çok daha az vergi ödemiş olacak. Bu eşit gibi görünse de adaletli bir sistem değil.

Bu da akla şu görseli getiriyor :


Bir başka deyişle, geliri yüksek olan kişi, çok daha az vergi ödemiş oluyor.

Bir de grafikle bu durumu açıklayalım :


Aylık 3000 lira vergi ödediğinizi ve gelirinizin 10 bin lira olduğunu düşünün. Bu durumda sizin cebinizden %30 vergi payı düşülüyor olacak. Gelirinizin 30 bin lira olduğunu ve ayda 3000 lira ödediğinizi düşünün, bu durumda verginiz %10 dolaylarında olacak.

Şimdi diyeceksiniz ki 10 bin lira ile 30 bin lira alan arasında sosyal statü, emek-fayda, çalışma ve kazanç dengesi var o kadar da olsun. Ben de diyorum ki devlet bu durumları ayarlamak, dengeye sokmak için var. Devlet yüksek kazanandan da, düşük kazanandan da aynı oranda vergi alsın. Bunu uygulayan bazı devletlere baktığımızda üst kademede absürt vergi ödemeleri görsek de devletin sosyal imkanları o kadar artıyor ki halkın refah seviyesi buna paralel olarak gelişiyor. Siz toplumun temeline dinamitleri yerleştirirseniz toplumun çöküşü o kadar kolay olur.

Dünyada Regresif Vergi sistemini uygulayan ülkelerden birisiyiz. Bunun ekonomik olarak değişimi gerekiyor. Mevcut iktidarda bu durum pek değişecek gibi görünmese de, beklentimiz yeni iktidarda vergi adaleti sağlanmasıdır.

Buna rağmen 2023 yılı haberini paylaşmak istiyorum :


Devlet, dürüst vatandaştan tabandan herkesten aynı vergiyi alırken ve vergiye bu kadar bağlıyken, 2023 yılına kadar 7.5 milyar tl vergi borcu silmiş. Bu vergi borcu son 3 yılda eminim 3 kat civarı da artmıştır.

Market’e girdiğimizde Murat Ülker ile ben aynı vergiyi veriyorsak ve kazançta da ben yüzdesel olarak  daha çok fakirleşiyorsam burada sorgulanması gereken bir yanlış var demektir.

[mindrust]

Hocam vergilerin tek bir amacı vardır ve bütün dünyada bu aynıdır. Çalışan sınıfı sonsuza kadar çalışan sınıfta tutmak.

Bu kadar basit.

Bir söz vardır "insan doğduğu sınıf ne ise o sınıfta ölür diye" işte bu sözün finansal dünyada gerçekleşmesini sağlayan yegane şey vergilerdir. (bu söz sadece finansı değil, finans dışı görgü/eğitim vs gibi konuları da kapsar ama şu an bizi ilgilendiren kısmı o değil)

Zengin sınıfa bir defa geçen birisinin bir daha vergiyle zartla zurtla işi olmaz çünkü artık sisteme karşı elinde koz bulundurur. İsterse ülke değiştirir, isterse sermayesini taşır...

Bu hareket kabiliyetine sahip olmayan sınıfın adı ise orta ve alt sınıftır. Seçenekleri yoktur. Vergi verirler, vergi verdikleri için sonsuza kadar koşu bandında debelenirler.

Hollanda'da realize edilmemiş gelirlerden vergi alınmaya başlanmasının sebebi de tam olarak budur. Çünkü fakir/orta gelir sınıfından zengin sınıfa geçişler hızlanınca zengin sınıfın statüsü tehdit altına girmiştir. Mesele tamamen bundan ibaret.

Bu zamana kadar kapitalist sistem çalışırsanız siz de bir gün zengin olup çalışmak zorunda kalmayacaksınız masalına insanları inandırdı. Önlerine birer havuç koydu ve o havuçu gerçekten alanlar çoğalınca sistem kendini koruma refleksi göstermeye başladı.

Bu hayal aleminin çöktüğünü fark edenler de boş durmayacak tabi. Onların da bir hareketi, bir cevabı olacak. Sistem dışındaki, kayıtsız gerçek varlıklara yönelecekler. İşte sistemi yönetenleri altlarına sıçırtan asıl senaryo bu. Yarattıkları simülasyonun çökmesi...

[Wake Up]

Aslında haklı olmakla birlikte bu sistemle değil, Progresif sistemle en azından vergiyi ayarlayabilmeliler. Kendilerine göre garantisel bir vergi sistemi kuranlar, tabana daha çok çökme derdiyle iyice zıvanadan çıktılar. Çoğu ülkede olmayan ÖTV gibi bir sistemi arabalarda x3, telefonlarda x2, basit gazlı gazsız içeceklerde dahi alacak düzeye geldikleri için artık nefes vergisine kadar gelecekler neredeyse. Vergi sistemi hakkında genel bir değerlendirme isteseydim kesinlikle altına imzamı atardım. Ama Almanya, İsveç gibi Progresif vergi sistemine entegre olabilseydik en azından eşitlik ilkesine uyumlu bir vergi sisteminde olurduk.

Gerçi kimden ne beklediğimizi unutur olduk. Önce insan gibi yargılama sistemi gelsin gerisi hallolur.

[mrust_mobile]

Aslında haklı olmakla birlikte bu sistemle değil, Progresif sistemle en azından vergiyi ayarlayabilmeliler. Kendilerine göre garantisel bir vergi sistemi kuranlar, tabana daha çok çökme derdiyle iyice zıvanadan çıktılar. Çoğu ülkede olmayan ÖTV gibi bir sistemi arabalarda x3, telefonlarda x2, basit gazlı gazsız içeceklerde dahi alacak düzeye geldikleri için artık nefes vergisine kadar gelecekler neredeyse. Vergi sistemi hakkında genel bir değerlendirme isteseydim kesinlikle altına imzamı atardım. Ama Almanya, İsveç gibi Progresif vergi sistemine entegre olabilseydik en azından eşitlik ilkesine uyumlu bir vergi sisteminde olurduk.

Gerçi kimden ne beklediğimizi unutur olduk. Önce insan gibi yargılama sistemi gelsin gerisi hallolur.

Adam gözümüzün içine baka baka vergiyi tabana yayacağız diyor. Bir defa demiyor, ağzından kaçırmıyor, bilerek isteyerek defalarca söylüyor. Daha ne desin. Milletten çıt yok. Böyle tebaayı ben de bulsam ben de binerim.  

Sonra bir takım saftirikler de bu adamın zenginden vergi alabileceğini, alması gerektiğini düşünüyor, hayal ediyor...

[blomen]

güç kimin elindeyse onun elinde kalmaya devam etmesi için her şey yapılır. güçlüyle güçsüz arasındaki fark şu anki dünyada parayla belirleniyor ve uçurum hiç olmadığı kadar büyük. güya zenginlerle hukuk, kanunlar birbirinden ayrı hareket etmeli ama bu insanlarla siyasi gücü olanların arasında bir bağ olmaması imkansız. iki taraf için de kazan-kazan şeklinde çalışıyor sistem.

zenginler kendilerine fonlayacakları, öne çıkartacakları insanlar buluyorlar. bunlar siyasi kişiliklere dönüşüyor ve başarılı olduklarında arkalarındakiler ne derse onu yapıyorlar. biz farklı insanlar görüyoruz ve anlamıyoruz ama medyaya sürdükleri ve bizim yüzünü gördüğümüz kişiler aslında direkt kendileri. birden fazla bedene ayrılmış tek bir fikir, o da devletin çıkarlarını zenginin lehine kullanmak.

zenginlerin bir noktadan sonra yaşadıkları hayatın kalitesi artmıyor zaten. parayı bizim gibi daha fazla harcama imkanına sahip olmak için elde etmiyorlar. sadece statü olarak bizden uzak duruyorlar. sayılardan oluşan bir güç. kimin size ne kadar saygı gösterdiğini bu belirliyor.

vergi de bu şekilde "harcadığın kadar ödersin" şeklinde sunularak sanki adilmiş gibi yansıtılıyor. aynı miktarda alışveriş yapan her türlü aynı vergiyi öder zaten asıl olay adil vergi almakta.

[Mustang Shelby]

Vergi sistemimiz daima eleştirildi zaten ama değişen bir şey yok. Çünkü baştakiler için en önemli olan şey halkın tamamından vergi almak. Onlara göre kendilerinin arkadaşları olan multi milyonerleri karşılarına almaktansa, halkın tamamına az az vergi bindirmek daha kolay. Elbette ki bu en yanlış olan şey ama ülke için hayırlı ne yapmışlar ki bunu yapmalarını bekliyoruz?

[Lachrymose]

bunlar biraz karışık konular, insanoğlu olarak, neyin doğru/neyin yanlış olduğuna tam olarak karar verebiliyor muyuz emin değilim. bazen içimdeki kapitalist taraf, bazen de sosyalist taraf kabarıyor. genel olarak turkiye'nin uyguladığı modelde garibanın iyice ezildiği doğru ama öteki tarafta da zaten belli bir varlık edinmiş, iyi kötü istihdam yaratmış adamlar yüzdesel olarak gelir vergisi öderken (teoride) market/manav/sıradan alışverişlerinde ekstra vergi ödemesi bana biraz saçma geliyor.

bence vergisel sistemde yapılacak her düzenleme zengin, fakir fark etmeksizin vatandaşın "aleyhine" olur. şu an zaten hem zengin, hem de fakir olabilecek maksimum seviyede vergi ödüyor diye düşünüyorum (ultra zenginler hariç, onlar zaten vergi ödemiyor).

bence çözüm devletin küçülmesi ve yolsuzluğun bitmesi. memur sayısı azaltılmalı, devletin bütçesi azaltılmalı, yani devlet bütçesinde bi hortum olmasa zaten 85 milyon adam kasa sürekli - yazmaz diye düşünüyorum. böyle bi coğrafi konumda hala - yazıyosak, devlet bütçesi sürekli sıkıntı yaşıyorsa; bence sorun yönetimdedir, sistemde değil.

özetle: verilecek her tavsiye, yapılan her ek, her değişiklik vatandaşa - yazar.

bana göre tek bi çözüm yolu var, o da garibanın varlık edinmesi... yani türkiye'de kendi evinin sahibi olmak bi ev sahibi olma meselesi değil; ölüm kalım meselesi. market/manav/restoran/sosyallik gibi sıradan aktiviteler gariban kesime göre o kadar pahalı ki; kişinin başka hiçbir düzenli gideri olmaması gerekiyor.

kısa-orta vadede kolektivist bi çözüm yoluna inanmıyorum.
devlet küçülsün, yolsuzluk denetlensin; görüşüm bu şekilde.

[nesso]

Konu aslında verginin oranından ziyade gelire etkisiyle alakalı dolaylı vergiler herkese aynı uygulanıyor ama düşük gelirli kişi kazancının daha büyük kısmını tüketime harcadığı için fiilen daha fazla vergi yükü taşıyor. Buyuzden sistem kagıt üzerinde eşit görünse de ekonomik olarak regresif etki oluşturabiliyor. bizimkilerle aynı fikirde olan devletler genelde tahsilatı kolay olduğu için bu yöntemi tercih ediyor, tartışma da zaten burada başlıyor...

[coupcoup]

bunlar biraz karışık konular, insanoğlu olarak, neyin doğru/neyin yanlış olduğuna tam olarak karar verebiliyor muyuz emin değilim. bazen içimdeki kapitalist taraf, bazen de sosyalist taraf kabarıyor. genel olarak turkiye'nin uyguladığı modelde garibanın iyice ezildiği doğru ama öteki tarafta da zaten belli bir varlık edinmiş, iyi kötü istihdam yaratmış adamlar yüzdesel olarak gelir vergisi öderken (teoride) market/manav/sıradan alışverişlerinde ekstra vergi ödemesi bana biraz saçma geliyor.

bence vergisel sistemde yapılacak her düzenleme zengin, fakir fark etmeksizin vatandaşın "aleyhine" olur. şu an zaten hem zengin, hem de fakir olabilecek maksimum seviyede vergi ödüyor diye düşünüyorum (ultra zenginler hariç, onlar zaten vergi ödemiyor).

bence çözüm devletin küçülmesi ve yolsuzluğun bitmesi. memur sayısı azaltılmalı, devletin bütçesi azaltılmalı, yani devlet bütçesinde bi hortum olmasa zaten 85 milyon adam kasa sürekli - yazmaz diye düşünüyorum. böyle bi coğrafi konumda hala - yazıyosak, devlet bütçesi sürekli sıkıntı yaşıyorsa; bence sorun yönetimdedir, sistemde değil.

özetle: verilecek her tavsiye, yapılan her ek, her değişiklik vatandaşa - yazar.

bana göre tek bi çözüm yolu var, o da garibanın varlık edinmesi... yani türkiye'de kendi evinin sahibi olmak bi ev sahibi olma meselesi değil; ölüm kalım meselesi. market/manav/restoran/sosyallik gibi sıradan aktiviteler gariban kesime göre o kadar pahalı ki; kişinin başka hiçbir düzenli gideri olmaması gerekiyor.

kısa-orta vadede kolektivist bi çözüm yoluna inanmıyorum.
devlet küçülsün, yolsuzluk denetlensin; görüşüm bu şekilde.

@Lachrymose devlet küçülsün dediği noktaya katılıyorum ama şunuda ekleyeyim regresif vergi sisteminin en büyük zararı orta sınıfı eritip yok etmesidir. Zengin zaten kaçar, fakir direk kaybeder, asıl vurulan birikimini yeni oluşturmaya çalışan kesim. Kripto vergisi tartışması da tam bu yüzden bu kadar sert  küçük yatırımcıyı vuruyor, büyük oyuncu yurtdışına taşınıyor.

[mindrust]

Devlet küçülmeli ama ortalığı tamamen özel şirketlere de bırakmamalı. Sonra aralarında anlaşıp vatandaşı soyma yoluna gidiyorlar. Bu durum son birkaç senedir mevcut Sim kart şirketleri arasında görünür vaziyette özellikle. Sözde rekabeti düzenleyen kurum var ama bu 3'lü çeteye kimsenin bir türlü sesi çıkmıyor. Yeni sim şirketlerinin piyasaya girmesine de engel oluyorlar. Aslında devletin büyüklüğü, küçüklüğünden daha önemli olan şey (ki küçük olmasını tercih ederim), devletin kendini nerede konumlandırdığıdır. Özel hastane sahibi birisinin sağlık bakanı, otel zinciri sahibi birisinin turizm bakanı olduğu bir yerde devletin kendini nerede konumlandırdığı açıktır.

Nasıl ki vergiler zenginleri koruyayacak şekilde dizayn edilmişse, öbür devlet mekanizmaları da aynı şekilde vatandaşı değil yine zengini koruyor. Şaşılacak bir şey yok kısacası.

[Black Mbaye]

Zaten tam olarak adaletli davranılmasını hiç beklemiyorum burada. Yargısal sistemde bile bir sürü açık var ve insanlar bu açıklarla bir kaç senelik cezaevi macerasından sonra dışarıda yine yüzlerce suç kaydıyla yaşıyorlar. Vergi sisteminin adaletli olmasını hiç beklemiyordum. Okuduğuma göre de zaten zenginden veya fakirden aynı orandan vergi alan sistem asla adaletli değildir. Haberlerde de görüyoruz büyük firmalar gelir beyan etmiyorlar veya zarar beyan ediyorlar. Vergi sisteminin asıl ilgilenmesi gereken kişiler mal kaçıran zenginlerdir. Mehmet Şimşek onların üstüne düşse her şey daha güzel ve basit olurdu. En azından vergide adalet sağlanırdı belki.

[execijutiere]

Vergi sistemi hiç bir zaman adaletli olmadı.Zengin parasına para katarken çalışan kesim de sürekli günü geçirmekle yetindi.Zengin kesimlerin ve büyük şirketlerden bu zamana kadar vergi kesintisi yapılsaydı belki de bu kadar büyüyemeyeceklerdi.Hepsi son 3-4 senedir matrahsız olarak karşımıza çıkıyor ne yazık ki ondan sonra bütçe de açık çıkıyor.Sen kendi yandaşlarından vergi almazsan diğer insanlardan niye ekstra olarak vergi almak zorundasın?

[Lethobios]

Regresif vergi modeli örnekleri KDV ve ÖTV.Yani şuan da hayatımızda olan 2 önemli vergi kalemi.Konunun içinde eklenebilirmiş.

[Silence Scream]

İsmini bilmiyordum ama cismini daima biliyoruz, yaşıyoruz. Regresif vergi bu ülkenin başına gelmiş en büyük kötülüktür bence. Konu bunu güzel açıklamış. Maalesef herkese adil bir vergi sistemi yok ki zenginler zaten bir kaç senede bir vergilerini sildiriyorlar. Ama vergiyi tabandan aldıkları için herkese aynı vergiyi ödüyorlar. Gelir vergisi konusunda eksiklikleri düzeltmek lazım devlet olarak. Çok kazanan çok ödemeli ve vergiler silinmemeli.