Rialo - Kripto Borç Alma Gerçek Dünya Verileri İle Eşleşiyor

[Suleiman the Magnificent]

Kriptoda 100$ borç alabilmek için 150$ kilitlemeniz gerekiyor. Yani borç alabilmek için zaten zengin olmanız lazım. Bu, sistemin sizin kim olduğunuzu bilmediği bir ortamda işleyen tek modeldir.

Gerçek dünyada ise bankalar size koyduğunuz teminattan daha fazlasını borç verir; konut kredileri, kredi kartları, işletme kredileri gibi. Bunu yapabilirler çünkü kredi notunuzu, gelirinizi ve kimliğinizi kontrol ederler. Güven, teminatın yerini alır.

Rialo, bu yapıyı kriptoya taşıyor. Borçlular; kredi notu, bankacılık verileri, kimlik ve ödeme geçmişi gibi bilgilerini doğrulayarak teminat gereksinimlerini azaltabilir, hatta potansiyel olarak %100'ün altına düşürebilirler. Buradaki fark şudur: Bu işe kalkışan diğer tüm projelerin aksine Rialo, verileri hiç kimse görmeden doğrular. Varsayılan olarak gizlidir; yalnızca ödeme yükümlülüğünüzü yerine getirmediğinizde (temerrüt durumunda) ifşa edilir.

Küresel teminatsız kredi pazarı yaklaşık 4,7 trilyon dolar. Zincir üstü (on-chain) kredi pazarı ise yaklaşık 56 milyar dolar ve bunun neredeyse tamamı aşırı teminatlandırılmış durumda. İşte bu aradaki devasa boşluk, bizim fırsatımızdır.

Bu fırsatın nasıl çalışabileceğini göstermek için bir demo aracı hazırladık.

Kimlik bilgilerini (credentials) değiştirin, kredi miktarını ayarlayın; teminat oranlarının ve faizlerin canlı olarak güncellenmesini izleyin.

Ne kadar çok bilgi sağlarsanız, kredi çekmek için o kadar az teminat koymanız gerekir. Bu kadar basit ve mantıklı.

Denemek isterseniz: https://lending-calculator.rialo.io

https://x.com/RialoHQ/status/2041979755885420573

Proje ilgimi çektiği için burada da paylaşmak istedim. Reel hayattaki finansal verilerimizin kriptoya gizlilik altında taşınmasıyla burada kredibilitesi yüksek olanlar için fırsatlar çıkar mı sizce? Bankalar için rahatsız edici bir durum gibi ama iş uygulanabilirliğe gelince genel olarak kripto tarafı cortluyor orası ayrı.

[Wake Up]

Biraz kelime oyunu, biraz da reklam ve gelir düşüncesiyle hareket edilmesine rağmen, iyi niyetli ama günün sonunda vaat ettiklerini gerçekleştiremeyeceğini düşündüğüm bir proje.

Riaolo verileri gizlediğinden doğruladığını söylüyor ama kazın ayağı tam olarak öyle değil.

Zero Knowledge ile bir bilgiyi bildiğini ima edersin, yani bende 10.000 dolar var evet veya hayır şeklinde bir doğrulama ile sistem seni buna kodlar. Gerçek veri paylaşılmaz. Bir proof üretilir ve akıllı kontrat ile bu doğrulanır. Kontrat da veriyi görmeden proof doğru veya yanlış şekilde onaylanır.

Burada sorun yok ama Oracle ile bağlantı olmadan veri gizliliği sorun oluyor. Oracle da ben 10.000 dolara sahibim diyorum ama benden kanıt istemiyor. Bende gerçekten 10.000 dolar var mı yok mu bilmiyor. Fake bilgi de olabilir. Bu da Oracle’a güvenmeyi mecburi kılıyor ama büyük işlemlerde Oracle’a tam olarak güvenebilir miyiz? Oracle’a güven konusu biraz riskli.

Özellikle de borç konularında. Karmaşık işler ama genel olarak eski sistem daha tutarlı gidecek gibi gözüküyor.

[Suleiman the Magnificent]

Biraz kelime oyunu, biraz da reklam ve gelir düşüncesiyle hareket edilmesine rağmen, iyi niyetli ama günün sonunda vaat ettiklerini gerçekleştiremeyeceğini düşündüğüm bir proje.

Riaolo verileri gizlediğinden doğruladığını söylüyor ama kazın ayağı tam olarak öyle değil.

Zero Knowledge ile bir bilgiyi bildiğini ima edersin, yani bende 10.000 dolar var evet veya hayır şeklinde bir doğrulama ile sistem seni buna kodlar. Gerçek veri paylaşılmaz. Bir proof üretilir ve akıllı kontrat ile bu doğrulanır. Kontrat da veriyi görmeden proof doğru veya yanlış şekilde onaylanır.

Burada sorun yok ama Oracle ile bağlantı olmadan veri gizliliği sorun oluyor. Oracle da ben 10.000 dolara sahibim diyorum ama benden kanıt istemiyor. Bende gerçekten 10.000 dolar var mı yok mu bilmiyor. Fake bilgi de olabilir. Bu da Oracle’a güvenmeyi mecburi kılıyor ama büyük işlemlerde Oracle’a tam olarak güvenebilir miyiz? Oracle’a güven konusu biraz riskli.

Özellikle de borç konularında. Karmaşık işler ama genel olarak eski sistem daha tutarlı gidecek gibi gözüküyor.

Aslında projenin üzerine odaklandığı şey reeldeki maddi güçten ziyade finansal verilerimiz. Mesela TR özelinde düşününce kredi risk raporu, kredi puanı gibi parametreleri siteye yükleyeceğiz, onlar analiz edilecek ve bir skor ortaya çıkaracak, onun sonucunda da kripto tarafında kredi alırken ihtiyaç duyulan collateral daha düşük olacak. En azından ilk bakışta benim anladığım bu.

Tabi bunun uygulanabilirliği nasıl olur bilemiyorum. Çünkü verilerin güncelliğini sağlayabilmek pek mümkün olmayacaktır, tutupta ülkelerin kredi puanlamasını yapan firmalarla anlaşılmadığı sürece. Ama en azından bir hayali satıyorlar, başarılı olurlarsa ne ala.

[lodocus]

Bence güzel sistem. Türkiye kripto paralara daha en baştan ters bakmasaydı geleneksel bankacılık sistemlerine belki dahil olduğunu görürdük. En azından ben bir bankaya gidip borcumu Bitcoin kilitleyerek yapmak isterdim mesela. Güzel konu olmuş. Bence değer saklama aracı olarak kullanımında Bitcoin'in bu iş için kullanıldığını daha sık görebiliriz ileride.

Borç alabilmek için zaten alacağınızdan daha fazlasına sahip olma gerekliliği çok mantıklı değil. Bence lazım olan şey buradaki gibi o değerde bir şeyi teminat olarak sunamasam da kendi teminatım olmam. Borç sistemi de karşılıklı güvene, bir bakıma borç konusundaki itibarınıza dayanır zaten.