Hepimizin mağduru olduğu bir dünya kültüründen bahsedelim bugün. Planned Obsolescence, Türkçesiyle Planlı eskitme.
Bu görsel belki de en güzel şekilde bunu anlatıyor. Planlı eskitme paranızı ürün alarak çöpe attığınız bir sistem. Bunu bize özellikle teknoloji alanında gözle görülür şekilde yapıyorlar.
Eskiden beyaz eşyalar daha dayanıklıydı belki hatırlayan vardır ve hala çalışan vardır. Ancak günümüzde 5-6 sene çalışan bir beyaz eşya “ömrünü tamamlıyor.” Aslında durum bu değil. Durum firmaların ahlaklarındaki çöküntü ve elbette daha fazla para kazanma hırsıyla insanları soydukları bir sistemde saklı : Planlı Eskitme.
Artık ne o kaliteli malzemeler kullanılıyor ne de o dönemde olduğu kadar aktif kullanılıyor. Raf ömrü ve kullanım açısından aşağıdaki “Shelf Life” bize çok şey anlatıyor.
Öncelikle turuncu olanlar gıdalar ve kullanım ömrü kareler ile belirlenmiş. Bal, tuz, şeker gibi maddeler sonsuza kadar kullanılacak özellikteler. Ancak teknolojik açıdan Mavi karelere baktığımızda “Planlı Eskitme”nin ne kadar algılarımız ile oynadığını görürüz. Artık ürünler dayanıklılık veya işlevsellik için değil, gösteriş ve paha için tercih ediliyor. İPhone 17 çıktıysa 16’yı çöpe atabilirsiniz artık çünkü modern sistem size son model ürünü dayatıyor.
Bu bizim harcama ritüllerimizden tutun, hayata bakış açımızı bile değiştiren bir şey. Planlı eskitmeye maruz kaldığımız her anda dünyanın değişen dengelerinde dişlinin bir çarkı da siz oluyorsunuz.
Bu yüzden sizi son model telefonu çıkınca bir öncekini atan olmaya değil, buna baş kaldıran Sadio Mane olmaya davet ediyorum.
