Blockspace, her bir blok zinciri bloğunun içinde işlemlerin işlenmesi ve kaydedilmesi için ayrılmış sınırlı alandır; bu alan, tüm ağ tarafından kontrol edilir ve kullanıcılar bu alanı kullanmak için ücret öderler.
Bir blok zinciri, işlemleri bloklar halinde gruplandırır. Her blok yalnızca belirli miktarda iş alabilir. Bu iş, token transferi veya akıllı sözleşme gibi kodların çalıştırılmasını ve ortaya çıkan verilerin depolanmasını içerir. Blok alanı, bu işin gerçekleştiği alana verilen addır.
Blok ile blok alanını birbirinden ayırmak faydalıdır. Blok, bir kap ve nihai kayıttır. Blok alanı ise içindeki kapasitedir: işlemlerin tükettiği kaynaktır.
Blok alanı, sıradan bilgi işlem gücünden de farklıdır. Herkes bir sunucu kiralayabilir ve kod çalıştırabilir. Bir blok zincirinde ise binlerce bağımsız bilgisayar aynı kodu çalıştırır ve sonuç üzerinde mutabık kalır. Bu ortak doğrulama süreci, sonucu güvenilir kılar ve değiştirilmesini zorlaştırır. Blok alanını kullandığınızda, sadece bilgi işlem için değil, bu mutabakat için de ödeme yaparsınız.
1-Blockspace Neden Sınırlıdır?
Blockspace, sıradan operatörlerin ağa ayak uydurabilmesi için kasıtlı olarak sınırlandırılmıştır. Zinciri kontrol eden ve “düğüm” olarak adlandırılan her bilgisayar, her bloğu indirmeli, işlemeli ve depolamalıdır. Bloklar çok büyük olsaydı, bunu yalnızca pahalı donanıma ve hızlı internete sahip operatörler yapabilirdi. Operatör sayısının azalması, daha az merkeziyetsiz ve kontrol edilmesi daha kolay bir ağ anlamına gelirdi.
Bunu önlemek için her ağ, blok başına maksimum iş yükü miktarı belirler. Ethereum’da bu sınır, bir işlemin ne kadar iş gerektirdiğini ölçen bir birim olan “gaz” ile ölçülür. Basit bir ödeme işlemi az miktarda gaz kullanır. Karmaşık bir akıllı sözleşme çağrısı ise çok daha fazlasını kullanır.
Yaklaşık her 12 saniyede bir yeni bir Ethereum bloğu oluşur. Sürekli yeni blok alanı üretilir, ancak her bloktaki miktar sınırlandırılmıştır.
2- Blockspace Neden Ücretli?
Blockspace ücretlidir çünkü birçok kişi aynı anda bu alanı talep eder ve her bloğun alabileceği miktar sınırlıdır. Ağ, hangi işlemlerin bloğa gireceğine karar vermek için adil bir yönteme ihtiyaç duyar ve bunu yapmak için ücretleri kullanır.
Ethereum’da her işlem iki bileşenden oluşan bir ücret öder:
Protokolün otomatik olarak belirlediği temel ücret. Son blok yarıdan fazla doluysa, temel ücret artar. Yarısından az doluysa, temel ücret düşer. Temel ücret yakılır; bu, dolaşımdan kalıcı olarak kaldırıldığı anlamına gelir.
Öncelik ücreti: Daha hızlı dahil edilmesini teşvik etmek için blok üreticisine ödenen bir bahşiş.
Bu nedenle, popüler bir token lansmanı veya piyasadaki ani bir hareket gibi yoğun anlarda gaz ücretleri sıçrar. Blok alanı miktarı yaklaşık olarak aynı kalır, ancak daha fazla kişi bunun için rekabet eder, dolayısıyla fiyat yükselir.
3-Tüm Blockspace Aynı Değere Mi Sahiptir?
Tüm Blockspace aynı değere sahip değildir, çünkü değerini aynı anda iki değişkenden alır: dahil edilme ve konum.
Dahil edilme, temel değerdir. Bir bloğun sınırlı bir alanı vardır; bu nedenle bir işlemin bloğa dahil edilmesi için ödeme yapmaya değer ve talep ne kadar fazla olursa, bu erişimin maliyeti de o kadar artar.
Konum ise ikinci katmandır. Bir bloktaki işlemler arka arkaya yürütülür ve her bir işlem, bir sonraki işlem yürütülmeden önce hesap bakiyeleri veya token fiyatları gibi zincirin durumunu değiştirir. Dolayısıyla sıra önemlidir.
Elinde tek bir somun ekmek kalan ve önünde iki müşteri bekleyen bir fırını düşünün. Her ikisi de kuyrukta aynı yeri kaplar, ancak sadece öndeki kişi ekmeği alır. Blok alanı da aynı şekilde işler. İki tüccar, aynı token’ı satın almak için aynı blok alanı kapasitesini kullanabilir ve işlemi önce işlenen kişi daha iyi fiyatı alır. Aynı alan, farklı sonuç.
Hem dahil edilme hem de konumun bir değeri olduğu için, işlemlerin sıralanması etrafında koca bir sektör oluşmuştur. Geliştiriciler, blokları olabildiğince değerli hale getirmek için bir araya getirir. Arayıcılar ise, bir borsada bir token satın alıp başka bir borsada daha yüksek fiyata satmak gibi kârlı sıralamalar arar. Bir bloktaki işlemleri seçerek, ekleyerek veya yeniden sıralayarak elde edilebilecek toplam değere maksimum çıkarılabilir değer denir.
4- Blockspace'i Önceden Ayırtabilir misiniz?
Günümüzde Ethereum’da standart bir işlem, blok alanını önceden ayırtamaz; ancak bunu mümkün kılmak için yeni araçlar geliştirilmektedir.
Normal bir işlem, mevcut fiyattan bir sonraki bloktaki alan için ücretler üzerinden rekabet eder. Ücreti çok düşükse, işlem reddedilmez. Bunun yerine, bir kuyrukta bekler ve fiyatlar değiştikçe rekabete devam eder. Genellikle kullanıcı veya cüzdanı, ücretini artırarak bu sorunu çözer.
Bu, ekranını izleyen bir kişi için işe yarar. Ancak ticaret sistemleri veya yapay zeka ajanları gibi otomatikleştirilmiş yazılımlar için pek işe yaramaz. Bu sistemler harekete geçmeden önce, bir işlemin belirli bir zamanda ve belirli bir maliyetle gerçekleşeceğini bilmeleri gerekir.
Bu sorunu çözmeyi amaçlayan iki yaklaşım vardır:
Ön onaylar, blok oluşturulmadan önce blok üreticisi tarafından verilen, bir işlemin bloğa dahil edileceğine dair taahhütlerdir.
İleriye dönük blok alanı piyasaları, alıcıların gelecekteki bir bloktaki yer için bugün bir fiyat üzerinde anlaşmasına olanak tanır; bu, seyahat gününden önce tren bileti rezervasyonu yapmaya benzer.
Her iki yaklaşım da farklı benimseme aşamalarında gelişmektedir. Açık kalan sorular arasında, bu taahhütlerin nasıl uygulanacağı ve bunların yerine getirilmesi için kime güvenilmesi gerektiği yer almaktadır.
Daha büyük bloklar, ücretleri düşürerek yardımcı olabilir, ancak bu sorunu tek başlarına çözemezler. Daha fazla alan, tıkanıklık olasılığını azaltır; ancak belirli bir işlemin belirli bir zamanda bloğa gireceğini garanti etmez.
5- Blockspace Neden Önemlidir?
Blockspace, her blok zincirinin temel kaynağı olduğu için önemlidir; bunu anlamak, blok zincirlerinin birer piyasa olarak nasıl işlediğini açıklamaktadır. Blok alanı kasıtlı olarak sınırlıdır, tüm ağ tarafından denetlenir, talebe göre fiyatlandırılır ve her işlemde kullanılır.
Bu, ücretlerin neden yükseldiğini ve düştüğünü, işlem sırasının neden değerli olabileceğini ve geliştiricilerin neden hem kapasiteyi artırmak hem de erişimi daha öngörülebilir hale getirmek için çalıştıklarını açıklar. Daha fazla kurum ve otomatik sistem blok zincirlerini kullandıkça, blok alanının nasıl üretildiği, fiyatlandırıldığı ve paylaşıldığı daha da önem kazanacaktır.
https://coinmarketcap.com/academy/glossary/blockspace
